Protetyka

Leczeniem protetycznym zajmują się w naszej praktyce dr hab. n. med. Jan Pietruski i dr n. med. Anna Bernaczyk. Dla dr Pietruskiego protetyka  była od dawna  ulubioną dziedziną stomatologii. Stąd specjalizacja z tej dziedziny (1996), stąd praca w Zakładzie Protetyki AMB, doktorat i habilitacja związane z protetyka, stąd też szkolenia lekarzy, które prowadzi od lat. Z czasem również dr Bernaczyk specjalizowała się w protetyce, aby również zająć się tą częścią stomatologii w naszej praktyce. Od początku jej istnienia  staraliśmy się wdrażać najnowocześniejsze techniki leczenia protetycznego. Jako pierwsi w regionie zaczęliśmy stosować uzupełnienia protetyczne wsparte na koronach teleskopowych. W naszej ofercie pojawiły się protezy bezklamrowe będące obecnie standardem, licówki, korony i mosty pełnoceramiczne, inlay'e, rekonstrukcje wykonywane w technologii CAD/CAM itd.

 

Możliwości leczenia protetycznego

Czy zawsze trzeba uzupełniać brak jednego zęba?

Jak uzupełnić brak jednego zęba?

Postępowanie przy braku wielu zębów.

Czy proteza ruchoma musi być widoczna?

Czy proteza może wpłynąć na czas przetrwania pozostałych zębów?

Co można zrobić przy całkowitym braku zębów?

Licówki

Korony i mosty pełnoceramiczne

Inlay'e

Wkłady koronowo-korzeniowe

 

Możliwości leczenia protetycznego

 

Przed leczeniem: wrodzony niedorozwój szkliwa.Przed leczeniem: wrodzony niedorozwój szkliwa. Po leczeniu: pełna rehabilitacja narządu żucia.Po leczeniu: pełna rehabilitacja narządu żucia.

 

W dzisiejszej stomatologii protetyka znajduje swoje istotne miejsce w niemal każdej dziedzinie. Jest często ostatnim etapem leczenia prowadzonego przez lekarzy zajmującymi się chorobami przyzębia (periodontolog), leczeniem kanałowym (endodonta), wadami zgryzu (ortodonta), leczeniem zachowawczym, chirurgicznym, pogrążeniem implantów itd. Metody protetyczne z założenia służyły uzupełnianiu braków zębów. Dalej jest to podstawowe zadanie leczenia protetycznego, ale oprócz tego metodami protetycznymi można wpływać na estetykę uzębienia, korygować wady zgryzu, czy też wspomagać np. leczenie chorób przyzębia.

 

Postępowanie przy braku jednego zęba

Czy zawsze trzeba go uzupełniać?

Niestety tak. Nie tylko - jak myśli większość - gdy dotyczy to zęba w przednim odcinku. Brak zęba w odcinku bocznym - mimo, że niewidoczny - może bowiem spowodować mnóstwo komplikacji. Pozycja zębów nie jest warunkowana tylko zapisem genetycznym. Zęby potrafią zmieniać swoje ustawienie i położenie na skutek sił jakie na nie działają. Bardzo często bagatelizuje się brak pojedynczego pierwszego trzonowca ("szóstki"). Skutkiem jego braku najczęściej jest pochylenie się do przodu drugiego i trzeciego trzonowca, wysunięcie się przeciwstawnego trzonowca - w odległej przyszłości utrata tych zębów oraz powstawanie tzw. zaburzeń zgryzowych mogących doprowadzić do kolejnych nieprawidłowości w układzie stomatognatycznym ze stawami skroniowo-żuchwowymi włącznie. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy np. z tego, że przyczyną wieloletnich bólów głowy może być tak błahy pozornie incydent jak utrata pojedynczego zęba w młodości. 

 

Jak uzupełnić brak jednego zęba?

Możliwości są dwie - uzupełnienie zęba z użyciem implantu albo wykonanie mostu,. Celowo nie wspominamy nawet możliwości stosowania protezy ruchomej, gdyż uzupełnienie jednego brakującego zęba z zastosowaniem uzupełnienia ruchomego w XXI w. wydaje się być absurdem. Poza tym stosowane jeszcze gdzieniegdzie mikroprotezy o niewielkiej powierzchni wykonywane są niezgodnie ze sztuką na odpowiedzialność pacjentów, którzy nie zawsze są świadomi, że taka mikroproteza w przypadku zachłyśnięcia się może być przyczyną śmierci jej właściciela, bądź poważnej operacji chirurgicznej wymagającej otwarcia klatki piersiowej. Pozostaje więc implant lub most. Każda z metod ma swoje wady i zalety. Zastosowanie mostu jest koncepcją bardzo starą, bowiem pierwsze znane nam uzupełnienia tego typu pochodzą z okresu kultury Etrusków (V-IX w P. Ch.). Wykonanie mostu jest metodą szybką i na pewno tańszą niż implantoprotetyka. Z estetycznego punktu widzenia wykonanie mostu w doskonały sposób imitującego naturalne uzębienie jest możliwe, szczególnie przy stosowaniu pełnej ceramiki bez podbudowy metalowej. Największą jednak wadą tej metody jest konieczność szlifowania dwóch sąsiednich zębów. Jeśli są one wartościowymi, nieuszkodzonymi zębami, to należy mieć świadomość, że preparacja pod korony jest zabiegiem traumatycznym. Mimo, że jest on wykonywany w znieczuleniu, a po zabiegu zęby są natychmiast zabezpieczane koronami tymczasowymi, w zależności od źródeł podaje się, że od kilku do 30 procent zębów szlifowanych wymaga leczenia kanałowego, co z kolei rodzi możliwość wystąpienia powikłań z tym związanych. Jest to w odległej perspektywie możliwość pojawienia się dodatkowych kosztów, a nawet utraty zębów filarowych. Należy jednak pamiętać, że w określonych sytuacjach klinicznych wykonanie mostu jest bardziej racjonalne, niż zastosowanie implantu.

 

Stare rekonstrukcje, 3 zaznaczone zęby muszą zostać usunięte.Stare rekonstrukcje, 3 zaznaczone zęby muszą zostać usunięte. Uzupełnienie brakujących 3 zębów mostem całoceramicznym.Uzupełnienie brakujących 3 zębów mostem całoceramicznym.
Siekacz centralny utracony w wypadku.Siekacz centralny utracony w wypadku. Brakujący siekacz uzupełniony całoceramiczną koroną na implancie.Brakujący siekacz uzupełniony całoceramiczną koroną na implancie.

 

 

Postępowanie przy braku wielu zębów.

W większości przypadków istnieją trzy opcje: mosty, implantoprotetyka i protezy ruchome. Zastosowanie mostu lub mostów jest uzależnione od rozległości braków, stanu i rozmieszczenia pozostałych jeszcze zębów. Jeżeli zastosowanie mostu w konkretnym przypadku wydaje się być nieracjonalne, to pozostaje możliwość leczenia implantologicznego lub z użyciem protez ruchomych.

 

Czy proteza ruchoma musi być widoczna?

 

Liczne braki oraz zniszczone uzębienie u ponad 70-o letniego pacjenta.Liczne braki oraz zniszczone uzębienie u ponad 70-o letniego pacjenta. Braki w odcinkach bocznych uzupełnione protezami bezklamrowymi na zamkach, Znisczone zęby odbudowane koronami charakteryzowanymi stosownie do wieku.Braki w odcinkach bocznych uzupełnione protezami bezklamrowymi na zamkach, Znisczone zęby odbudowane koronami charakteryzowanymi stosownie do wieku.

 

Oczywiście nie. Najprostsze i najczęściej proponowane pacjentom protezy to protezy klamrowe. Klamry - widoczne na zębach metalowe elementy - są konieczne po to, aby protezy "trzymały się" na swoim miejscu. Istnieje jednak możliwość wykonania protez ruchomych niezauważalnych dla otoczenia. Zamiast klamer stosuje się wtedy precyzyjne mikrozaczepy w postaci zasuw lub zatrzasków mocowanych do koron na zębach. Protezy tego typu, tzw. protezy kombinowane nie dość, że są estetyczne, to również wygodniejsze w użyciu. Niestety wymagają precyzji i doświadczenia zarówno lekarza jak i laboratorium, dlatego nie są to tanie rozwiązania.  Na rynku można spotkać się z licznymi ofertami protez zachwalanych jako estetyczne i tanie, np. protezy nylonowe lub acetalowe, szklane podparcia itd. Niestety zgodnie z przysłowiem "albo dobrze albo tanio"  ich stosowanie kończy się zawsze tak samo - szybką destrukcją pozostałego uzębienia i postępującą degradacją całego narządu żucia. 

 

Czy proteza może wpłynąć na czas przetrwania pozostałych zębów?

Tak, ponieważ poprawnie zaplanowana i wykonana proteza nie tylko uzupełnia braki, ale zapobiega przedwczesnej utracie pozostałego uzębienia. Wiąże się to ze świadomym planowaniem i wykorzystaniem wszystkich dostępnych technik. Działania takie mają przy prawidłowym planowaniu prace kombinowane, a w wielu wypadkach prace oparte na koronach teleskopowych.

 

Co można zrobić przy całkowitym braku zębów?

Najpowszechniejszym rozwiązaniem jest wykonanie protez całkowitych. Nawet jeżeli warunki do protezowania są dobre (co niestety zdarza się nie zawsze) i jest możliwe wykonanie protez o dobrej stabilności, to trzeba mieć świadomość, że siły żucia jakie wyzwalają ludzie używający takich protez są kilkadziesiąt razy mniejsze niż u ludzi uzębionych. Wydolność żucia jest więc też tyle razy mniejsza. Poza tym protezy przenoszące siły żucia na podłoże kostne prowadzą prędzej czy później do jej zaniku, tak więc nawet jeśli warunki do protezowania są jeszcze dobre, to na pewno nie będą takie po latach. Rozwiązaniem pozwalającym poprawić sytuację są implanty dentystyczne.
Protetyka to nie tylko protezy, mosty. To również wyszukane możliwości i technologie, dzięki którym można wpłynąć na zmianę kształtu, koloru i ustawienia zębów. To również odbudowy zębów zniszczonych próchnicowo w sposób o wiele trwalszy niż przy pomocy tradycyjnych wypełnień.

 

Licówki

 

Nieestetyczne uogólnione starcie zębów. Braki zębów bocznych.Nieestetyczne uogólnione starcie zębów. Braki zębów bocznych. Braki uzupełnione na implantach, estetyka startych zębów skorygowana poprzez zastosowanie licówek ceramicznych.Braki uzupełnione na implantach, estetyka startych zębów skorygowana poprzez zastosowanie licówek ceramicznych.

 

Licówki są to bardzo cienkie uzupełnienia wykonane z porcelany naklejane na ząb. Ich grubość w zależności od technologii wykonania waha się od 0,3 do 0,8 mm. Przygotowanie zęba pod licówkę jest więc najmniej traumatycznym zabiegiem w protetyce, wymaga jednak dobrego przygotowania i dużej precyzji. Licówki stosuje się przede wszystkim w przypadkach konieczności zmiany walorów estetycznych zębów - kształtu, koloru, symetrii, długości.

 

Korony i mosty pełnoceramiczne

 

Siekacze boczne muszą być usunięte z powodu złej pozycji i wynikającej z tego destrukcji kości wyrostka zębodołowego.Siekacze boczne muszą być usunięte z powodu złej pozycji i wynikającej z tego destrukcji kości wyrostka zębodołowego. Usunięte siekacze boczne uzupełnione mostami całoceramicznymi.Usunięte siekacze boczne uzupełnione mostami całoceramicznymi.

 

Tradycyjnie korony i mosty wykonuje się w ten sposób, że warstwy estetyczne imitujące tkanki zęba nakładane są na metalowy szkielet. Takie uzupełnienia również wykonujemy w oparciu o ceramikę napalaną na stopy szlachetne. Jednak od zębów naturalnych różnią się one inną grą światła. Światło nie rozprasza się tak jak w zębie, lecz ulega odbiciu na warstwie metalu. Powoduje to również ciemniejszy kolor dziąsła nad taką koroną. Rozwiązaniem jest wykonanie korony lub mostu na podbudowie pełnoceramicznej, bez metalu. Początkowo ze względu na mniejszą wytrzymałość mechaniczną zastosowanie takich technologii było ograniczone do pojedynczych koron. Używano do tego klasycznej porcelany skaleniowej, później leucytowej. Dopiero jednak wprowadzenie do stomatologii tlenku glinu (Procera) i tlenku cyrkonu (Cerkon) pozwoliło na wykonywanie koron i mostów bezmetalowych o wytrzymałości porównywalnej z metalowymi. Mamy więc możliwość rzeczywistego naśladowania natury.

 

Inlay'e

 

Nieestetyczne i nieszczelne wypełnienia w trzonowcach i przedtrzonowcu.Nieestetyczne i nieszczelne wypełnienia w trzonowcach i przedtrzonowcu. W trzonowcach inlay’e złote, w przedtrzonowcu ceramiczny.W trzonowcach inlay’e złote, w przedtrzonowcu ceramiczny.

 

Inlay to nazwa angielska, która przyjęła się w polskiej nomenklaturze dentystycznej, chociaż istnieje polski odpowiednik - wkład koronowy. Inlay jest wykonywanym w laboratorium fragmentem zęba, który w gabinecie jest wklejany w ząb, zamiast odbudowy bezpośredniej przy pomocy wypełnienia. Dzięki bardzo dużej dokładności i cienkiej warstwie materiału łączącego (cementu), trwałość inlay'ów jest o wiele lepsza niż wypełnień. Inlay'e wykonuje się ze stopów złota, ceramiki bądź materiałów kompozytowych. Niewątpliwie najtrwalsze są inlay'e złote, bardzo popularne w Niemczech. Ze względu na ich dyskusyjną estetykę, żartujemy sobie, że najczęściej mają je sami dentyści lub ich żony. Można je również wykonywać z materiałów estetycznych - przede wszystkim ceramiki - różnymi metodami, czy to napalania, tłoczenia czy frezowania.

 

Wkłady koronowo-korzeniowe

 

Jeden siekacz centralny złamany w wypadku, drugi nieestetyczny po odległym leczeniu kanałowym.Jeden siekacz centralny złamany w wypadku, drugi nieestetyczny po odległym leczeniu kanałowym. Tymczasowa odbudowa bezpośrednio po wypadku.Tymczasowa odbudowa bezpośrednio po wypadku.
Korony całoceramiczne przed zacementowaniem na odbudowane na wkładach korzenie.Korony całoceramiczne przed zacementowaniem na odbudowane na wkładach korzenie. Zacementowane korony odbudowujące siekacze centralne.Zacementowane korony odbudowujące siekacze centralne.

 

Wkłady koronowo-korzeniowe stosuje się wtedy, gdy nie ma już korony zęba, albo jest ona zbyt zniszczona by mogła funkcjonować, ale korzeń jest jeszcze biomechanicznie i biologicznie wydolny. Na odbudowanym przez wkład korzeniu  można zacementować pojedynczą koronę, lub wykorzystać go jako filar mostu. Taka rekonstrukcja może jeszcze funkcjonować wiele lat. Kiedyś  wkłady koronowo-korzeniowe najczęściej wykonywano z metalu, obecnie częściej wykorzystuje się  włókno szklane, węglowe bądź specjalną ceramikę. Takich wkładów używa się przy wysokich potrzebach estetycznych, kiedy planowane są korony pełnoceramiczne.
Innym zastosowaniem wkładów koronowo-korzeniowych jest potrzeba zmiany osi zęba, jeżeli nie można zastosować leczenia ortodontycznego. Wkładem można wtedy niejako obrócić naddziąsłową część zęba i w nowym położeniu nałożyć na niego koronę protetyczną.